نوشته‌ها

نحوه کار اتوکلاو

اتو کلاو

اتو کلاو

اتو کلاو چیست ؟

اتوكلاو دستگاهي است كه براي سترون سازي به كار مي رود.
سترونسازي به معناي نابودي يا حذف همة اشكال حيات)ميكروبي شامل اسپورها(در مواد غيرمتحرک از طريق روشهاي فيزيكي، شيميايي يا با استفاده از بخار است.کلمة sterilizer برگرفته از واژة لاتين sterilis به معناي فاقد ميوه و بار است. تأكيد اين فصل صرفاً روي اتوكلاوهايي است که به طور گسترده در مراكز عمومي بهداشت، آزمايشگاههاي باليني و تحقيقاتي استفاده مي شوند. اين دستگاه همچنين به نام استريل كننده شناخته
شده است. استريليزاسيون بايد به عنوان گروهي از فرآيندهاي مرتبط بسيار مهم براي انجام خدمات بهداشتي)استريليزاسيون مواد، محيط كشت و دستگاه ها( مطابق با شرايط سخت گندزدايي درنظر گرفته شود. فرآيندهاي دستيابي به شرايط استريل در مواد غيرمتحرک به ترتيب زير است :

 

تمیز کردن – آلودگی زدایی – بررسی و نظارت – استریلازیون – تحویل مواد و لوازم – ذخیره سازی -آماده سازی

موارد استفاده از اتوکلاو

اتوكلاو براي حذف مطمئن 1 ميكرو ارگانيسم هايي كه روي اشياي مورد استفاده در فعاليتهاي تشخيصي، درماني يا مراقبتي در مؤسسات بهداشتي)بيمارستانها، آزمايشگاهها( وجود دارند طراحي شده است. از اتوكلا و به طور گسترده در صنايع موادغذايي و دارويي استفاده مي شود
و در آزمايشگاه، مواد و وسايل با اهداف زير استريل مي گردند:
1. براي تهية مواد مورد استفاده جهت كشت باكتري شناسي لوله هاي آزمايش، پي پت، ظروف محيط كشت و غيره و به منظور اجتناب از آلودگي آنها.
2. براي تهية وسايل مورد استفاده در نمونه گيري)همه بايد در شرايط استريل باشند:سوزن ها، لوله ها، ظروف .
3. براي سترون نمودن لوازم آلوده.
اتوكلاوها در اندازه هاي مختلف در دسترس هستند. كوچكترين آنها، نوع روميزي و بزرگترين آنها دستگاههاي پيچيده اي هستند كه براي بهره برداري نيازمند مراحل پيش از نصب مي باشند. حجم اتاقك سترونسازي به عنوان مرجع درنظر گرفته شده و اندازه گيري اتوكلاو با واحد دسي مترمكعب و يا ليتر سنجيده ميشود. براساس نحوه كنترل عملكرد اتوكلاوها ، مدلهاي دستي، نيمه خودكار و يا تمام خودكار وجوددارند.

 

اصول عملكرد

اتوكلاوها با استفاده از خواص ترموديناميك آب به عنوان يك مادة خالص، كار مي كنند. در شرايط طبيعي در سطح دريا و فشار يك اتمسفر( آب)در فاز مايع مي جوشد و در 100°C به بخار تبديل ميشود

فاز گازي(. اگر فشار كاه شيابد، در دماي پايين تر و اگر فشار افزايش يابد، در دماي بالاتر مي جوشد. با كنترل فشار
بخار آب، دماي اتاقك اتوكلاو ممكن است به دماهاي بالاتر از 100°C يا برعكس با كنترل دما به فشاري بيشتر از فشار اتمسفر برسد. منحني زير نحوة عمل آب را بسته به شرايط فشار و دما نشان مي دهد.
اتوكلاوها از بخار اشباع تحت فشار با كيفيتي بيش از 98 %( براي انتقال انرژي حرارتي به مواد و وسايلي كه نياز به استريليزاسيون دارند، استفاده مي كنند. به طور معمول، اين روش به نام هاي استريليزاسيون بخار يا حرارت مرطوب شناخته شده است. از اين روش بيشتر به علت مؤثربودن، سرعت بالا و هزينة پايين استفاده ميشود. از آنجا كه همة مواد را نمي توان با حرارت مرطوب استريل كرد، براي اين گروه از مواد روشهاي جايگزين طراحي شده است. در آزمايشگاه، به منظور انجام فرآيندهاي استريليزاسيون از اتوكلاوهاي بخار و فور با حرارت خشك بدون رطوبت استفاده مي شود.

روش کار با اتوکلاو

نحوه كاربري عمومي اتوكلاو در ذيل شرح داده شده است.

باتوجه به نوع و ميزان اتوماسيون دستگاه بعضي رو ش ها متفاوتخواهدبود:

1. اطمينان حاصل نماييد كه سيستم ثبت دستگاه، دارای فرمها يا كاغذ مورد نياز براي مستند نمودن چرخة استريليزاسيون است. مواد مصرفي جوهر ، فرم و غيره را فراهم كنيد.
2. اتوكلاو را روشن كنيد.
3. در اتوكلاو را بازكنيد. در اتوكلاوهاي با حجم زياد، اين فرآيند به صورت الكترومكانيكي و در اتوكلاوهاي متوسط و كوچك اغلب دستي انجام مي شود.
4. سبدها يا ظرفهاي استريليزاسيون كه حاوی مواد از قبل آماده شده تميز، شسته، خشك، طبقه بندي و بسته بندي شده است را مطابق با دستورالعملهاي نحوه چیدمان توصيه شده توسط سازنده، در داخل اتاقك استريليزاسيون قراردهيد.
5. در اتوكلاو را ببنديد.
6. چرخة استريليزاسيون مورد نياز را بسته به نوع موادي كه استريل مي شوند، انتخاب كنيد به طور معمول دكمة متناسب با چرخة موردنياز فشار داده مي شود كه به طور خودكار چرخة برنامه ريزي شده را آغازمي كند. از اين لحظه به بعد، فرآيند به روش زير ادامه مي يابد.

تميزكردن فيلتر بخار

هشدار: پيش از جداكردن فيلتر بخار، فشار بخار داخل سيستم را ازبين ببريد.
1. محافظ را برداريد.
2. شبكة توري را برداريد.
3. به دقت تميزكنيد.
4. شبكة توري را دوباره نصب كنيد.
5. محافظ را دوباره در جاي خود قراردهيد.
در اين قسمت، بعضي از رايجترين مشكلات توضيح دادهشده است. توصيه ميشود كابران بسته به تنوع مدلها و تكنولوژيهاي موجود از كتابچة راهنماي كاربري براي اتوكلاو استفاده كنند.